عضو مجلس خبرگان رهبری تولید ملی حمایت از کار و سرمایه ایرانی را برای توسعه اقتصادی کشور ضروری و اجتنابناپذیر دانست.
به گزارش خبرگزاری فارس از بجنورد آیتالله حبیبالله مهماننواز در دیدار شماری از مدیران خراسان شمالی گفت: باید تولید ملی به عنوان یک نیاز برای بهبود مسائل اقتصادی کشور مورد توجه قرار بگیرد.
امام جمعه بجنورد همچنین نامگذاری امسال از سوی رهبر معظم انقلاب به عنوان سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی را ادامه شعار جهاد اقتصادی برشمرد و افزود: همه برای تحقق برنامههای امسال تلاش و مشارکت کنند.
وی لازمه تحقق شعار امسال که از سوی رهبر معظم انقلاب به عنوان سال تولید ملی حمایت از کار و سرمایه ایرانی نام نهاده شده را عمل به توصیههای معظم له عنوان کرد.
عضو مجلس خبرگان رهبری در بخش دیگری پیشرفتهای روزافزون نظام اسلامی در بخشهای مختلف را برشمرد و یادآور شد: هر چه از عمر پربرکت نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران سپری شده شاهد کسب افتخارات از سوی این نظام اسلامی هستیم.
معاون سیاسی امنیتی استانداری خراسان شمالی هم در این دیدار با اشاره به اقدامات استان برای پذیرایی از میهمانان نوروزی گفت: در این ارتباط ستاد دائمی سفرهای نوروزی استان از مدتی قبل با تشکیل 14 معاونت فعال شده است.
سید کریم سجادی با بیان اینکه از ابتدای طرح نوروزی تا چهارم فروردین یک میلیون و 389 هزار و 625 نفر مسافر وارد خراسان شمالی شدند تصریح کرد: طی این مدت 24 هزار و 597 نفر از مسافران در سطح مدارس، واحدهای اقامتی و کمپهای موقت در خراسان شمالی اسکان یافتند.
قائم مقام ستاد تسهیلات دائمی سفرهای نوروزی خراسان شمالی همچنین از ایجاد بازارچههای صنایع دستی در پنج نقطه استان شامل بجنورد، دشت، شیروان، فاروج، آشخانه خبر داد.
وی در پایان اذعان داشت: این نمایشگاهها با 350 غرفه فروش محصولات صنایع دستی و سوغات راهاندازی شده است.
وزیر امور اقتصادی و دارایی با اشاره به نامگذاری سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی گفت: رونق تولید و شکوفایی اقتصاد ملی با استقبال از کالاهای ایرانی فراهم میشود و انتظار میرود شهروندان کالاهای داخلی را در سبد مصرف خود ترجیح دهند.
به گزارش خبرگزاری مهر، سید شمسالدین حسینی در مصاحبهای رادیویی گفت: رویکرد مقام معظم رهبری در رابطه با نامگذاری سال جاری، سبب افزایش اشتغال ملی میشود و در ادامه اگر با افزایش بهرهوری در تولید همراه شود، به کاهش نرخ تورم نیز منجر خواهد شد. وزیر امور اقتصادی و دارایی افزود: این روند همچنین سبب افزایش پسانداز ملی می شود و وقتی خانوار ایرانی درآمد و قدرت خرید خود را به سمت عرضه کالاهای ایرانی سوق می دهد، این درآمد به نفع تولید و سرمایه گذاری مجدد در اقتصاد کشورمان تجهیز می شود و به گردش درمیآید. وی تصریح کرد: با استقرار این گونه رفتارهای اقتصادی، مازاد درآمدی که خلق می شود به رونق اشتغال و کاهش بیکاری کمک خواهد کرد. حسینی، افزود: این رفتارها و رویکردها باعث تقویت قدرت چانهزنی اقتصاد ایران در نظام بینالمللی میشود و سیلی محکم بر آنهایی خواهد شد که فکر میکنند اگر تبادل با اقتصاد ایران را کاهش دهند، اقتصاد ایران تحت فشار قرار میگیرد و ایران را از حرکت در مسیر پیشرفت و توسعه بازمیدارد. وی اظهار داشت: خانوارهای ایرانی و مردم ایران اسلامی، با مصرف کالاهای داخلی میتوانند ضمن افزایش رفاه و اشتغال به کاهش وابستگی به واردات و خارج از کشور کمک کنند، در آن صورت خارجیها نیز در فضای معقولتری با ایران رفتار میکنند و اگر واقعاً حسن نیت داشته باشند که تاکنون نداشتهاند، با ایرانیها به طور سنجیده حرف میزنند و به جوابهای ما بیشتر توجه میکنند. حسینی افزود: همه رسانههای گروهی باید با رویکردی هدفمند و هوشمند برای اقتصادیتر شدن رفتارهای مصرف به نفع تولید ملی برنامهریزی کنند.
قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به اهمیت حرکت بنگاههای تولید کشور به سمت تولید صادراتمحور در سال جاری گفت: شبکه بازاریابی بینالمللی برای ارایه رهنمودهای صادراتی به تولیدکنندگان داخلی باید تشکیل شود.
فریدون احمدی در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به نامگذاری سال 91 به عنوان سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی گفت: در سال جاری، برای تحقق منویات مقام معظم رهبری باید تولیدکنندگان گرایش بیشتری به سمت تولیدات صادراتمحور داشته باشند و در این راستا باید شبکه بینالمللی بازاریابی برای ارائه رهنمودهایی به صادرکنندگان تشکیل شود تا بتوان حضور قدرتمندی در بازارهای جهانی را در این سال تجربه کرد. قائممقام وزیر صنعت، معدن و تجارت افزود: در حقیقت این شبکه در جایگاه یک مجموعه بینالمللی- تحقیقاتی، افزون بر رصد کردن تحولات مهم بازار میتواند ترجیحات و سلایق مشتریان خارجی را به شرکتهای تولیدی و صادراتی منتقل کند. وی تصریح کرد: ایجاد یک چتر حمایتی و هدایتی موثر برای تولیدات صنایع نوظهور با ارزش افزوده بالا و صادراتی نیز میتواند در افزایش جذابیتهای این بخش خصوصا برای سرمایهگذار غیردولتی تاثیرگذار باشد. احمدی، تسهیل تامین مالی برای ایجاد شرکتهای جدید و درحال رشد تولیدی و صادراتی را به عنوان راهکاری مفید برای تقویت بنگاههای تولیدی و تجاری برشمرد و خاطرنشان کرد: به طور کلی ترویج و ترقی خلاقیتهای مورد نیاز در بخش تولید کشور، میتواند به برنامههای تولید صادراتگرا رنگ واقعیت بخشد. وی افزود: اتخاذ سیاستهای حمایتی هدفمند برای ارتقای توانمندی دانش و نوآوری صنایع کارخانهای و تولیدات کشور در کنار حمایت و مساعدت از تجاری کردن دارائیهای فکری ایجاد شده در مؤسسات تحقیقات صنعتی کشور نیز از جمله راهکارهای موثر در افزایش توانمندیهای صنایع داخلی است. قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت عنوان کرد: باید توجه داشته باشیم که استفاده از تجربه کشورها در زمینه نقش آفرینی تحقیق و توسعه در حمایت از تولید و پیشرفت صنعتی میتواند باعث شود که راههایی که دیگر کشورها پیشتر رفتهاند و تجربیاتی که کسب شده را مجددا تکرار نکنیم و در وقت و هزینههای ملی صرفهجویی کنیم. به گفته وی، ضرورت دارد که ارتقاء سیستم نوآوری ملی صنعتی ، قابلیت کارآفرینی و آموزشهای پویای صنعتی کشور نیز مدنظر قرار گیرد. احمدی بر ضرورت اتخاذ سیاست های هدایتی و حمایتی با هدف انگیزه سازی برای بهبود سرمایهگذاری در نیروی مورد نیاز صنایع و استفاده از نخبگان و کارآفرینان صنعتی کشور تاکید کرد و گفت: ایجاد بانک اطلاعات شاخصها و نماگرهای مربوط به مدیریت و ظرفیت تولید بصورت یکپارچه در کشور از جمله روشهایی است که میتواند به برنامهریزیها و اجرا نظم مدیریتی بدهد. وی در پایان گفت: عدم تمایل شرکتها و موسسات تولیدی کشور به سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه باید مورد عارضهیابی قرار گیرد تا عوامل انگیزشی برای ترغیب مدیران شرکتهای تولیدی و صادراتی به ویژه در مراحل اولیه شروع کسب و کار برای اهمیت دادن به تحقیقات، شناسایی شود.
بندرعباس - خبرگزاری مهر: معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گفت: توسعه صنعت گردشگری می تواند موجب حفظ ذخایر نفت و گاز در کشور شود.
به گزارش خبرنگار مهر، منوچهر جهانیان عصر شنبه در دیدار با استاندار هرمزگان با تاکید بر لزوم تحقق شعار تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی در زمینه صنعت گردشگری، بیان داشت: توسعه صنعت گردشگری می تواند تحولات گسترده ای را در کشور از جمله جلوگیری از صادرات نفت و گاز و حفظ این ذخایر ملی را ایجاد کند. وی ادامه داد: سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قطعا شعار امسال و تاکیدات مقام معظم رهبری در ابتدای سال را در سرلوحه برنامه ریزی های خود برای سال 91 قرار خواهد داد. معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در ادامه با اشاره به تبدیل شدن شهرهای زیارتی کشور به مناطق آزاد زیارتی و گردشگری، عنوان کرد: با حمایت های هیئت دولت و رئیس جمهور طی سال جاری شهرهایی همچون مشهد مقدس، قم و شیراز به شهرهای آزاد زیارتی و گردشگری تبدیل خواهند شد که طبق این طرح زائران و گردشگران خارجی می توانند بدون ارائه روادید به این شهرها سفر کنند. جهانیان افزود: اجرای این طرح موجب رونق صنعت گردشگری در کشور خواهد شد و تعداد گردشگران خارجی کشور به شکل چشمگیری افزایش خواهند یافت. وی تلاشهای بیشتر مسئولان استانها برای توسعه صنعت گردشگری در کشور را خواستار شد و اظهار داشت: مسئولان استانها باید ضمن جذب اعتبارات مناسب برای صنعت گردگشری استان خود در زمینه معرفی مناطق گردشگری استان خود نیز فعال تر باشند.
سنندج - خبرگزاری مهر: مدیرکل تبلیغات اسلامی کردستان گفت: بالابردن تولید ملی و حمایت از محصولات داخلی زمینه ساز انقلاب اقتصادی در کشور است.
به گزارش خبرگزاری مهر، حجت الاسلام مسعود صفی یاری با تبریک فرا رسیدن سال 91 اظهار داشت: درایت و هوشمندی معظم له بار دیگر به جهانیان ثابت کرد در شرایطی که دشمن آخرین حربه خود یعنی تحریم اقتصادی را این بار به بهانه انرژی هستهای در دستور کار قرار داده است و به زعم خود با تحریم فروش کالاها و مصنوعات خود به ایران می خواهد نظام اسلامی را به کرنش و تسلیم وادارد مقام معظم رهبری به تدبیرالهی نقشه دشمن را نقش برآب کرد. وی با اشاره به اینکه نامگذاری سال 91 به عنوان سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی از سوی مقام معظم رهبری افزود: این نامگذاری ابعاد مختلفی دارد که برای تحقق اهداف آن باید تمامی مدیران ادارات و سازمان های دولتی رسالت خود را به بهترین شکل ممکن اجرایی کنند. مدیر کل تبلیغات اسلامی استان کردستان به این ابعاد پرداخت و یادآور شد: تحریم فروش نفت به کشورهای معاند از سوی کشورمان و بازخوردهای گسترده آن نشان داد در شرایط بحران و تهدید مقام معظم رهبری به خوبی تهدید را به فرصت تبدیل و دشمن را در توطئه های خود علیه ایران اسلامی ناکام گذاشت. وی یادآور شد: در حالی که دشمن این بار از دریچه تحریم اقتصادی پا به میدان مبارزه گذاشتنه است می توان با تحریم کالاهای غربی و بالا بردن تولید ملی و حمایت از محصولات داخلی انقلاب اقتصادی را پایه نهاد و این بهترین شیوه برای مقابله با توطئه های دشمن است. حجتالاسلام صفییاری اضافه کرد: شناسایی خلاءها و کمبودهای داخلی در حوزه تولید، اقدام انقلابی برای جایگزینی کالاهای خارجی و گسترش تولید داخلی با رعایت کیفیت مطلوب و قیمت مناسب نیز از دیگر ابعاد مورد توجه نامگذاری سال 91 از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی است. وی به دیگر ابعاد نامگذاری امسال پرداخت و گفت: حمایت جدی دولت از تولید و تولیدگران داخلی و ایجاد انگیزش و اراده مضاعف بین آنها و فرهنگ سازی برای مصرف داخلی و حمایت جدی مردم از محصولات داخلی و خرید کالاهای ایرانی و ترویج ذائقه و کالای ایرانی از دیگر ابعادی است که در سالجاری باید مورد توجه قرار گیرد.
وزیر اقتصاد دولت نهم با بیان اینکه دولت نمی تواند سهم خود را در اقتصاد افزایش دهد گفت: دولت باید مکمل بخش خصوصی باشد و با تقویت و افزایش مشارکت این بخش در اقتصاد زمینه رشد و تولید ملی را فراهم سازد.
داوود دانش جعفری در گفتگو با مهر شعار تولید ملی را ادامه جهاد اقتصادی دانست و گفت: هدف مقام معظم رهبری از نامگذاری سال گذشته به جهاد اقتصاری جهت مقابله با توطئه های دشمنان مانند تحریم ها بوده است که لازمه رسیدن به جهاد اقتصادی خود اتکایی و تقویت تولید ملی است. عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: کشوری که وابستگی به دنیای خارج داشته باشد نمی تواند در مقابل محدودیت ها، توانایی های لازم را داشته باشد؛ لذا تولید ملی یکی از مولفه های مهم و تاثیرگذار در بی اثر کردن تحریم ها و توطئه های دشمنان دارد. وزیر اقتصاد دولت نهم با بیان اینکه برای محقق شدن تولید ملی نیازمند الگوی اقتصادی هستیم گفت: بطور مثال اقتصاد ایران بطور متوسط 3/5درصد رشد داشته است که اگر بخواهیم تولیدمان تقویت شود، باید به رشد 8 درصد برسیم؛ لذا باید زنجیره تولید را به گونه ای متحول کنیم که تمامی فرایند تولید در داخل کشورمان انجام شود، بنایراین نیازمند تحول در صنایع داخلی هستیم. همه آحاد جامعه مخاطب شعار سال هستند وی دولت به معنای سه قوه، مردم و بنگاه های تولیدی را مخاطب شعار سال دانست و گفت: رهبر انقلای جهت دهی کلی سال را مشخص کردند که تمامی آحاد کشور باید به آن توجه داشته باشند تا این جهت گیری مستمر ونتیجه بخش باشد. دانش جعفری تقویت بخش خصوصی را مهمترین عامل تقویت تولید ملی دانست و گفت: اقتصاد تا زمانیکه دولتی باشد در بهترین وضعیت رشد تولید آن از 6 درصد افزایش نمی یاد؛ بنابراین اگربخواهیم تولید صنعتی اقزایش یابد باید نقش بخش خصوصی در اقتصاد افزایش یابد. عضو مجمع تشخیص مصلحت با باین اینکه باید سهم مشارکت بخش خصوصی در اقتصاد افزایش یابد، ادامه داد: بخش خصوصی ظرفیت های نهفته ای دارد که اگر از آن استفاده شود می تواند شکاف رشد تولید از 3/5 تا 8 درصد را از بین ببرد. هدفمندسازی یارانه ها بدون تقویت بخش خصوصی طرح ناتمامی خواهد بود وزیر اقتصاد دولت نهم با بیان اینکه دولت نمی تواند سهمش را در اقتصاد اقزایش دهد گفت: دولت باید هدف اصلی اش تقویت تولید کننده در بخش خصوصی باشد؛ چراکه طرح هدفمند سازی یارانه ها بدون تقویت و حمایت از تولید کننده طرح نا تمامی خواهد بود؛ بنابراین نوسازی صنعت ایران در مرحله بعدی هدفمندسازی یارانه ها باید مورد توجه قرار گیرد. دانش جفعری با اشاره به وظابف دولت در حمایت از تولیدکنندگان گفت: دولت به جای اینکه خود تولید کننده باشد باید مکمل بنگاه های تولیدی بوده و با رفع نیازهای آنان زمینه رشد و تولید ملی را فراهم سازد.
یک کارشناس رسانه اصلاح فرهنگ مصرفی مردم را مهمترین وظیفه رسانه ها در تحقق شعار تولید ملی دانست و گفت: رسانه ها با آگاهی بخشی، آموزش مردم و تبیین اهمیت استفاده از تولیدات داخلی در جهت تحقق شعار سال تلاش کنند.
مهدی فضایلی در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن تشریح وظایف رسانه های مکتوب ، دیداری و شنیداری در تحقق شعار تولید ملی گفت: بخشی از تلاشها برای تحقق شعار سال جدید بر عهده رسانه ها است که با ایجاد اصلاح فرهنگ مصرفی مردم و نهادینه کردن آن در سطح جامعه ارزش استفاده از تولیدات داخلی را بالا ببرند. وی آگاهی بخشی و آموزش مردم را از مهمترین وظیفه رسانه ها در این امر دانست و گفت: رسانه ها باید اهمیت تولید ملی و نقش آن در بهبود معیشت اقتصادی ، افزایش اشتغال و کنترل تورم و دیگر آثار و پیامدهای آنرا برای مردم تبیین کرده و میزان آگاهی مردم را در این زمینه افزایش دهند. این کارشناس رسانه افزود: آموزش شیوه های حمایت از تولید ملی از دیگر مولفه هایی تحقق تولید ملی است که رسانه ها می توانند نقش تاثیر گذاری در آن داشته باشند. فضایلی توضیح داد: رسانه باید روش های حمایت از تولید ملی توسط مردم مانند تبلیغ استفاده از تولیدات داخلی، مقایسه کالاهای داخلی با خارجی و بیان اهمیت و ضرورت آن می توانند مردم را به مصرف کالاهای داخلی ترغیب کنند. وی همچنین نظارت بر تولید کنندگان را از دیگر وظایف رسانه ها دانست و خاطرنشان کرد: رسانه ها با نگاه تیز بینانه و انتقاد های سازنده نواقص و اشکالات بخش های تولیدی را مطرح کنند تا یک کالای با کیفیت بدست مصرف کننده برسد.
اهواز - خبرگزاری مهر: نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی گفت: نامگذاری امسال به عنوان سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی از سوی مقام معظم رهبری فرصتی طلایی برای تعالی و پیشرفت تولیدکنندگان ایرانی است.
سید شریف حسینی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: نامگذاری امسال از سوی رهبر معظم انقلاب با توجه به شرایط حساس کشور در منطقه و جهان و حربه هایی که علیه ملت و نظام ایران صورت می گیرد مثل همیشه هوشمندانه و ناشی از درک بالای ایشان از شرایط جهانی است.
نماینده اهواز در مجلس نهم عنوان کرد: با این نامگذاری، دشمنان متوجه می شوند که تحریمهایی که قصد دارند علیه ایران برنامه ریزی کنند در نهایت باعث توانمندسازی تولید کنندگان داخلی و ورنق فعالیتهای مختلف در کشور می شود و بی شک هدف آنها از این تحریم رسیدن به چنین جایگاهی از سوی ایران نیست.
حسینی عنوان کرد: این نامگذاری از سوی رهبر معظم، البته وظیفه تولید کنندگان داخلی را نیز سنگین می کند زیرا آنها باید علاوه بر بی نیاز کردن کشور از تولیدات خارجی و نوآوری در این بخش، باید کیفیت محصولات خود را برای رضایتمندی هر چه بیشتر مشتریان ایرانی جلب کنند.
وی افزود: کالای ایرانی باید شایسته نام بلند ایران باشد و تولید کنندگان بدانند تولیداتشان باید در سطح جهانی نیز قابل رقابت باشد به خصوص اینکه آنها حمایت رهبر معظم انقلاب را بیش از گذشته به همراه دارند.
1- موانع مربوط به مدیریت، سیاستگذاری و نظام تحقیقاتی
2- موانع مربوط به فرهنگ پژوهش
3- موانع مربوط به پژوهشگران
4- موانع مربوط به فضای استاندارد علمی و پژوهشی
5- موانع مربوط به قوانین و مقررات پژوهشی
6- موانع مربوط به بودجه و امکانات پژوهشی
7-موانع مربوط به کاربرد نتایج پژوهشی


برگرفته از: سایت شبکه تحلیلگران تکنولوژی ایران
در یك محیط به دور از اضطراب و تنش،فرصت لازم را مییابند كه بهتر تفكر كنند و برعكس،در یك محیط پرتنش كه ابرهای نگرانی و بدبینی حضور دارند،مغز ،تمامی انرژی خویش را برای حفظ و موجودیت صاحب خود به كار میبرد و دیگر مجالی برای اندیشیدن نخواهدداشت به همین خاطر لازم است انسانها بكوشند در جامعه شرایطی پدید آید كه در بستر آن مغز بیندیشد و تكامل یابد و سببساز افكار نو شده و شرایط برای سازندگی در جامعه مهیا شود. با افزایش سپردهگذاریهای اخلاقی میتوان شرایط را برای شكلگیری یك محیط آرامبخش در جامعه فراهم كرد. هنگامی كه در یك بانك سپردهگذاری مالی میكنید،پول را از خود دور كرده و آن را در جایی میگذارید كه بطور موقت به آن دسترسی ندارید و چه بسا،احتیاجاتی داشته باشید كه نتوانید آنها را برطرف كنید،اما با گذشت زمان این سپردهها افزایش مییابد ،به گونهیی كه متوجه میشوید با كمك آن میتوانید یك احتیاج بسیار مهم و ضروری خود را برطرف كنید. اما اگر شما از سپردههای خود به مرور برداشت كنید ،اگرچه با خرج كردن پول خود به نیازهای خویش پاسخ میدهید اما در یك زمان متوجه میشوید ،دیگر در حساب بانكی خود پولی ندارید و در صورت وقوع یك مشكل مهم،ممكن است دچار معضلات عدیده شوید. در این دنیا ما علاوه بر حساب بانكی مالی،دارای یك حساب بانكی اخلاقی نیز هستیم ،اگرچه سپردههای آن به صورت عدد و رقم قابل مشاهده نیست،اما این موجودی وجود دارد و اثرات این حساب بانكی بخوبی بر روی زندگی ما و دیگران مشهود است. انسان زمانی كه سپردهگذاری اخلاقی میكند،در ابتدا ممكن است احساس ضرر كند،زیرا مجبور است بطور موقت سود را از خود دور كند اما در اصل او ضرر نكرده است بلكه به موجودی سپردههای اخلاقی خویش افزوده است. برای مثال كسی كه دروغ میگوید،بطور موقت چه بسا به سودش تمام شود،اما او در حال برداشت از سپردههای اخلاقی خود است. با گذشت زمان وقتی سپردههای اخلاقی او از دست رفت،تازه مشكلات او آغاز میشود و سبب خواهدشد رضایتمندی درونی خویش را از دست بدهد و دریای آرامش درونی او دچار تلاطم شود و آرامآرام فاصله شخصیت درونی او با آنچه در ظاهر به نمایش میگذارد،بیشتر میشود زیرا فرد در تلاش است تا نشان دهد دارای سپردههای اخلاقی فراوان است و همین موضوع باعث میشود كه او برای تطبیق دادن این دو شخصیت،انرژی فروانی را به هدر دهد و لذا شرایط درونی انسان برای تفكر كردن نامساعد شود .
ارنست دیمنه،بیان میكند «اگر میخواهید چیزی اصیل خلق كنید،خودتان باشید .»
كاهش سپردهگذاریهای اخلاقی در جامعه سبب میشود كه زمینه برای گسسته شدن روابط اجتماعی گسترش یابد و با سست شدن پیوندهای اجتماعی،شرایط لازم برای بروز خلاقیت در جامعه سختتر میشود. زیرا فرصتی برای تفكر كرن وجود نخواهدداشت .
حال این سوؤال در ذهن ما ایجاد میشود كه در چه شرایطی،ما در حال سپردهگذاری اخلاقی هستیم و در چه شرایطی در حال برداشت از حساب بانكی اخلاقی خود هستیم . توجه به موارد زیر میتواند در این خصوص به ما كمك كند .
سپردهگذاریاخلاقی
عبارت است از:«راستگویی » ،
«عطوفت و مهربانی و احترام به دیگران و رعایت ادب در برخورد با دیگران » ،
«وفاداری به دوستان و آشنایان و حفظ آبروی آنان » ،
«رعایت حقوق دیگران » ،
«بیان گفتار با عمل » ،
«قبول مسوولیت همراه با توانایی » ،
«در برابر خطای دیگران گذشت كردن » ،
«امانتداری » ،
«پایبندی به عهد و وفا » ،
«پذیرش اشتباه خود » ،
«رازداری » ،
«كمك به دیگران و آموزش آنان جهت خوداتكا شدن بدون چشمداشت » ،
«نظم و انضباط در امور » ،
«احترام به شخصیت خود و حفظ آن»و
«پاكیزگی و آراستگی » ،
برداشت از سپردهگذاری اخلاقی
«دروغگویی » ،
«بداخلاقی و انجام رفتارهای بیادبانه و گستاخانه و تحقیر دیگران » ،
«غیبت، تهمت، بدگویی درباره دوستان و آشنایان » ،
«پایمال كردن حقوق دیگران » ،
«بیان گفتار بدون عمل » ،
«بدون توانایی قبول مسوولیت كردن » ،
«انتقامجویی كردن، اشتباه گذشته سایرین را به رخشان كشیدن و موجبات رنجش آنان را فراهم آوردن » ،
«خیانت در امانت » ،
«شكستن قول و زیر پا گذاشتن عهد و وفا » ،
«گناه اشتباه خود را به گردن دیگران انداختن » ،
«افشای راز دیگران » ،
«دیگران را به هنگام سختی رها كردن » ،
«بینظمی و درهم ریختگی در امور » ،
«بیاحترامی به شخصیت خود» و
«ژولیدگی و غیرآراسته بودن ».
اگر سپردهگذاریهای اخلاقی در یك جامعه افزایش یابد به مرور، آرامش، محبت، خوشبینی و احساس رضایتمندی درونی به همراه امنیت در جامعه توسعه مییابد. همدلی و همبستگیهای اجتماعی در بین اعضای جامعه رشد مییابد و انسانها با دیدن یكدیگر، به آرامش و شادمانی درونی میرسند و زمینه برای تفكر كردن مهیا میشود. زیرا انسانها در آرامش فرصت مییابند تفكر كنند و برعكس هنگامی كه سپردهگذاریهای اخلاقی كاهش یافته و در عوض برداشتهای اخلاقی افزایش مییابد، روز به روز آسیبهای اجتماعی گسترش یافته و شرایط جامعه به سوی نابسامانیهای اجتماعی و عدم امنیت فراهم میشود و بدبینی و نارضایتی همچون ابرهای سیاه بر بالای سر مردمان سایه میافكند و مرغان غم بر سر انسانها آشیانه میكنند. آنچنان كه هیچ شادی، دل آنان را شاد نمیكند. انسانها از كنار یكدیگر بودن به آرامش نمیرسند و رفتارها، ریاكارانه و غیرصادقانه میشود و شرایط برای آسیبهای اجتماعی نظیر جرم و جنایت، اعتیاد، فحشا و خودكشی، متلاشی شدن خانوادهها و نظیر اینها مهیا میشود .
در چنین جامعهیی دیگر نمیتوان شاهد بروز خلاقیتها بود و انسانها درگرداب بدبختی فرو میروند .
ما انسانها مجبوریم با سپردهگذاریهای اخلاقی شرایط لازم را برای گسترش خلاقیت و نوآوری در جامعه فراهم كنیم تا از این طریق بتوان انرژی فراوانی كه در وجود انسانها وجود دارد رها كرده و در راه سازندگی به كار گرفت
منبع: روزنامه تفاهم
آرامش زندگی در گرو برآوردن نیازهاست. نیازها به طور كلی به 5 گروه تقسیم میشوند:
- نیازهای فیزیولوژیكی
- نیاز به امنیت
- نیازهای اجتماعی
- نیاز به احترام
- نیاز به خودیابی
كه بترتیب نیازهای اولی نیازهای رده پایین و نیازهای آخری نیازهای رده بالا به حساب آمده و نیاز به خودیابی حد بالای نیازهاست .
برآورده شدن مناسب نیازها شرط لازم برای بوجود آمدن آمال و آرزوهاست. به عنوان مثال یك فرد گرسنه و آواره هرگز به فكر پرواز بر فراز كوهها نخواهد افتاد . بسیاری نیز معتقدند كه خلاقیت در نیاز متولد میشود همانگونه كه بسیاری از اختراعات بزرگ نه محصول تعریف مشكلی خاص بلكه برای برآورن نیازی خاص به وجود آمدهاند .
2- اصول اولیه خلاقیت
به طور كلی خلاقیت فرایندی است كه طی زمان ادامه داشته و ابتكار، انطباقپذیری و تحقق از خصوصیات بارز آن به شمار میآیند و میتواند جوابگویی برای مشكلات باشد. برخی از محققان اصولی برای مشخص شدن مرزهای خلاقیت تعریف نمودهاند: اول اینكه خلاقیت متضمن پاسخ یا مفهومی نو باشد یا آنكه احتمال وقوع آن بسیار كم باشد. اما باید توجه داشت كه نو بودن و اصالت با آنكه شرط لازم خلاقیت است اما كافی نیست. زمانی یك پاسخ را میتوان بخشی از یك فرایند خلاقیت به شمار آورد كه تا اندازهای با واقعیت مطابقت داشته یا اصولاً واقعی باشد . دوم خلاقیت باید گرهای را بگشاید یا با وضعیتی تناسب داشته و یا مقصود معینی را برآورد. سوم، خلاقیت واقعی مشروط به دوام آن بینش ابتكاری، ارزیابی و تفسیر و رشد آن باشد. در جملهای كوتاه میتوان اینگونه بیان كرد «خیلیها ایدههای خوب دارند اما عده كمی آنها را عملی میكنند ». همچنین یكی از عواملی كه معمولاً با خلاقیت مربوط میدانند موضوع هوش است .
3- وجوه هوش
یك مبنای طبقهبندی، نوع فرایند و یا نحوه عملكرد خاصی است كه انجام میگیرد. این نوع طبقهبندی شامل 5 گروه اصلی از توانشهای هوشی میباشد كه عبارتند از عوامل
- شناخت
- حافظه
- تفكر همگرا
- تفكر واگرا
- ارزشیابی
شناخت، كشف و یا كشف دوباره و بازشناسی است. حافظه عبارت از حفظ آن چیزی است كه درك شده است. در تفكر واگرا ما در جهات متفاوت تفكر میكنیم، گاهی به تفحص میپردازیم و گاهی در جستجوی تنوع هستیم در حالی كه در تفكر همگرا اطلاعات به یك جواب درست و یا به بهترین جواب شناخته شده و قراردادی منتج میگردد . واضح است كه یكی از توانشهای تفكر واگرا گوناگونی پاسخهایی است كه تولید میشود. این نوع تولید تماماً زاده اطلاعات ارایه شده نیست. در اینجاست كه مبحث انعطافپذیری در تفكر پیش میآید كه از مباحث اصلی خلاقیت به شمار میآید .
با این حال در بررسی افراد خلاق این نتیجه به دست آمده است كه اگر چه داشتن حد معینی از هوش لازم است ولی شرط كافی نیست و لزوماً افراد با هوش خلاق نبودهاند در حالی كه افراد با هوش متوسط میتوانند افراد خلاق برجستهای باشند. در واقع امور خلاقیت شاید بیشتر اكتسابی باشد تا فطری و میتوان با آموزشهایی این توانایی را در خود افزایش داد .
4- خصوصیات افراد بسیار خلاق
از مطالعه افراد بسیار خلاق موارد زیر نتیجه شده است. البته این خصوصیات شخصیتی آنهاست نه اینكه با اینگونه رفتارها، انسان بتواند به خلاقیت برسد:
- تمایل به تعریف و تمجید از خود دارند.
اشخاص خلاق مخصوصاً خواهان قبول پیچیدگی و حتی بینظمی در دریافتهای خود هستند بدون آنكه نگران آشفتگی ناشی از این امر باشند. این بدان معنی نیست كه آنان فی نفسه بینظمی را دوست دارند بلكه پرمایگی موجود در بینظمی را به كم مایگی نظم ترجیح میدهند. تمایل دارند نزد دیگران به داشتن نظرات تند و احمقانه شهرت داشته باشند .
كارهای آنها با اظهار نظر اینكه از موضوع پرت هستند ؟ مشخص میشود. شوخطبعی و بذلهگویی از صفات بارز این افراد است. باید به این افراد كمك كرد كه بدون اینكه كینهتوز و پرخاشگر باشند جسارت خود را حفظ كنند .
5- عوامل باز دارنده خلاقیت
- تلاشهای قبل از بلوغ برای حذف خیالبافی
- محدودیتهای بازدارنده قوه تدبیر و كنجكاوی كودكان
- تكیه بیش از حد به نقش جنسیت؛
تفكر خلاق مستلزم حساسیتی بیش از حد (خصوصیتی كاملاً زنانه) و وابستگی به غیر و اتكای به خود (خصلتی كاملاً مردانه) است. از همین رو یك پسر بسیار خلاق نسبت به سایر همجنسان همسال خود بیشتر دارای صفات زنانه به نظر میرسد .
- تاكید زیاد بر پیشگیری (نحوه پاسخگویی كودكان به مسایلی كه مستلزم چارهاندیشی فرد هنگام قرار گرفتن در وضعیتی بنبست است نشان میدهد كه تأكید بر پیشگیری قوه تصور بسیاری از كودكان را از رشد باز داشته است ).
- القای ترس و كمرویی
- تاكید بر مهارتهای كلامی
خطری كه استعداد خلاق فرد را تهدید میكند، قضاوت یا ارزیابی تجربه فرد نیست بلكه پیشداوری است كه به تبع آن تجارب بسیاری در حوزه دریافت را نمییابند. خطری كه آموزشهای معمول چه در خانه و چه در مراكز آموزشی در بردارند این است كه نظرات نو و احتمال وقوع اعمال جدید خیلی زود و بیش از اندازه مورد انتقاد قرار میگیرند .
6- عوامل تشدیدكننده خلاقیت و نوآوری
حس درونی تفكر، انسان را قادر میسازد شرایطی را كه وجود خارجی ندارند، در درون ذهن شبیهسازی نماید و به وی این امكان را میدهد تا در امكانات یكسان با سایرین برای خود فرصتهای بهتری بیافریند. در واقع امور خلاقیت شاید بیشتر اكتسابی باشد تا فطری و میتوان با آموزشهایی این توانایی را در خود افزایش داد. مجموعه عواملی كه باعث تشدید و ترغیب فرد به نوآوری میگردند به عوامل تشدیدكننده تعبیر میگردند كه خود به دو بخش كلی انگیزهها و ابزارها تقسیم میشوند كه در اینجا توضیح داده میشوند .
6-1- انگیزهها
انگیزههای ترغیب كننده به نوآوری، میتوانند به خصوصیات و زندگی خصوصی افراد مربوط باشد و یا اینكه به اجتماع محل سكونت فرد بستگی داشته باشد كه ما در اینجا دلایل بروز هر یك را بررسی میكنیم .
6-1-1- انگیزههای بیرونی
به همه انگیزههایی كه از جامعه به فرد القاء میگردند گفته میشود كه خود بر اثر موارد زیر ناشی میگردند :
بحرانهای جامعه: میدانیم سرچشمه خلاقیت نیاز است. اغلب مواقع اگر نیازی در زندگی بشر مشاهده نشود، الزامی به خلاقیت وجود نخواهد داشت. نیازهای بشر معمولاً به طور یكنواخت بروز مییابند مگر در شرایطی استثنایی مانند بحرانهای مختلف از جمله بحرانهای طبیعی چون سیل و زلزله و آتشفشان و طوفان و همچنین بلایایی كه خود انسان مسب آنهاست كه بارزترین آنها جنگ است. نوع و دلیل بروز یك بحران در اینجا مد نظر نیست و آنچه حائز اهمیت است هجوم سیل عظیمی از نیازها پس از وقوع بحران است كه میتواند در جامعه سبب یك انقلاب فكری در نزد افراد گوناگون گردیده و به شكل نوآوری و خلاقیت بروز نماید .
سطح توقعات جامعه: جامعهای كه در آن سیر صعودی پیشرفت حاكم باشد، هر روز از طرف تك تك اعضای خود شاهد خلاقیت و نوآوری است. در این جامعه نوآوری به قشر متفكر و اندیشمند محدود نگردیده و همه مردم را شامل میشود بطوریكه حتی تبهكاران نیز در این جامعه هر روز به فكر خلق روشی نو در روند كاری خود میباشند .
6-1-2- انگیزههای درونی
انگیزههایی كه از درون شخص، منشاء میگیرند را انگیزههای درونی مینامند كه شامل موارد زیر میباشند :
اسعتداد ذاتی فرد: این امر حتی بدون وجود هر گونه محرك خارجی ممكن است آگاهانه یا ناآگاهانه صورت گیرد و با داشتن هوشی متوسط و آموختن راههای افزایش تفكر خلاق، كاملاً قابل دسترسی برای همه نیازهای زندگی میباشد .
نیازهای درونی: گاهی اوقات افراد در خود نیرویی احساس میكنند كه همواره آنان را وا میدارد كه در جهت كمك به دیگران و ارتقای سطح زندگی در جامعه، دست به نوآوری بزنند. این افراد از هر جنس و سن و شغلی میتوانند باشند . به عنوان مثال خانمی در آمریكا كه از آگهی های تجاری تلویزیون ناراضی بود آنها را مطابق با ذوق خود مجدداً مینوشت .
بحرانهای شخصی: بحرانهای شخصی نیز مانند بحرانهای جامعه، میتوانند محرك بسیار قوی در امر نوآوری برای شخص باشند .§
6-2- ابزار ها
برخی فاكتورهاشی تعیینكننده برای دستیابی به تفكر خلاق و جود دارند كه میتوان از آنها به عنوان ابزارهای نوآوری یاد كرد. این ابزارها عبارتند از :
- اراده
- اعتماد به نفس
- كمیت
- شبیه سازی
- استمداد از دیگران
- مجاورت / تشابه / تباین
- تغییر دادن
- فعالیتهای جنبی و . . .
نویسنده: بهمنی، پردیس
منبع: روزنامه تفاهم
1- تصورات غیر خلاق (تصورات منفی )
2- تصورات خلاق (تصورات مثبت )
تصورات غیر خلاق
ویژگی این نوع از تصورات، غیر قابل کنترل بودن و غیر ارادی بودن آنها ست. به این ترتیب عامل کنترل وهدایت نقش بسیار اساسی در دسته بندی تصورات دارا می باشد .
تصورات غیر قابل کنترل به طور خلاصه به 4 دسته تقسیم می شوند :
خواب و رویا
اشکال نا سالم : مانند خیالات واهی پندارهای عظمت طلبی و یا عقده های آزار طلبی و بیماریهای دیگری از این قبیل .
نگرانی : تصورات مخرب (و نه سازنده وآگاهی دهنده)و ترسناک. هنگامی که ما بر اساس مشکلات تصوری و نه واقعی زنجیرهایی از شایدها را به دنبال هم ردیف می کنیم، مرحله مغشوش از ترس و عدم بر خورد فعال با مشکلات را پایه گذاری میکنیم. باید بر این نکته تاکید کرد که ترس واقعی شکل دور اندیشانه تصور است که می تواند از لحاظ جسمی وفکری بهترین جنبه وجود ما را متجلی سازد(آینده نگری). این نوع ترس با نگرانی و ترس منفی مخرب کاملآ متفاوت است .
افسردگی : هنگامی که تصور غیر خلاق، انسان را بدون کنترل همراه خود می برد، بی آنکه به گونه ای آگاهانه قدر کنترل تصوراتش را داشته باشد، از او موجودی ضعیف ، ناچیز و به شدت منفعل به تصویر میکشد . افسردگی بیشتر جنبه بیماری داشته و از اختلالات نگرشی از تغییرات بیو شیمیایی بدن ناشی می شود .
تصورات خلاق
عبارت است از آن اشکال تصور که خلاق بوده، کاملآ قابل کنترل و غالبآ لذت بخش اند. مانند تصورات بصری که عبارت است از قدرت دیدن اشیاء در چشم و مغز، از طریق این استعداد هر یک از ما می توانیم تصویری ذهنی از تقریبآ هر چه مایل باشیم بسازیم .
تصورات قابل کنترل به 3 دسته تقسیم می شوند :
تصورات بصری : تصورات بصری با اینکه گرایش به رفت و آمد خود به خودی دارند، معذالک ما می توانیم این جرقه های تجسمی را تقریبآ به اختیار خود هدایت کنیم. تصورات بصری نیز به شرح ذیل دسته بندی می شوند :
تصورات حدس زننده : حافظه در آن نقش بسیار ناچیزی دارد ممکن است شما هرگز آبشار نیاگارا را ندیده باشید لیکن در پشت میز خود نشسته باشید به سقف نگاه کنید و خود را وادار به دیدن آن آبشار عظیم نمایید.تصور حدس زننده ممکن است در مورد هر یک از زمانهای گذشته ، حال وآینده صورت گیرد.معادل سینمایی این نوع تصور را می توان نمای "Subjective" دانست .
تصورات باز سازنده : این نوع تصور، ما را قادر به باز آوردن ارادی تصویر های گذشته به مغزمان می سازد. تصور باز سازنده فقط در زمان گذشته عمل می کند. معادل تصاویری این نوع تصور در سینما را می توان نمای point of view دانست .
تصورات ساختاری : این نوع تصور را می توان به عنوان حسی ذاتی برای تجسم اشکال سه بعدی در ذهن تعریف نمود. این همان قدرتی است که خلبانان را قادر می سازد تا در پروازهای بدون دید هواپیما را به زمین فرود آورند .
تصورات جانشینی : این نوع تصور شکل بارز تصور خلاق است. تصور جانشینی به عنوان پلی عمل می کند که به وسیله آن می توانیم خود را به جای دیگران قرار دهیم. همه ما این نوع از تصور را غالب اوقات به کار می بریم . همدردی یکی از جنبه های آن است. بدون تصور جانشینی نمی توانیم احساسات دیگران را درک کنیم.این همان شکلی است که برای تظاهر به آنکه ما کس دیگری هستیم مانند زمانی که کودکان نقش بازی می کنند به کار میرود. مثلآ وقتی که پسر کوچکی تظاهر میکند که راننده اتومبیل است و یا دختری کوچک در لباس مادرش ظاهر می شود. در سراسر زندگی این شکل بی ضرر تصور ما را قادر می سازد تااز لذت تغییر نقش بهره مند گردیم. همین لذت تغییر نقش است که باعث می شود روزانه هزاران نفر به سینما رفته و میلیونها نفر دیگر بر صحنه تلویزیون خیره گردند تا خود را در زندگی آنانی که می بینند مجسم کنند .
تصور پیش بینی کننده : در غیر فعالترین شکل خود عبارتست از احتیاطی که کودکان را از دست زدن به ذغال مشتعل یا آتش کبریت باز می دارد. لذت ناشی از این شکل تصور است که مسابقات ورزشی را برای بازیکنان و تماشاچیان آن جالب توجه می کند . والاترین شکل تصور پیش بینی کننده عبارتست از امید خلاق . امید خلاق را میتوان این چنین خلاصه کرد : وقتی مشتاقانه امید داریم که آنچه دوست داریم به واقعیت بپیوندد و تقریبآ معتقدیم که به واقعیت خواهد پیوست، غالبآ می توانیم خود را وادار کنیم که به آن واقعیت بخشیم. این استعدادی است که قهرمانان ورزشی، سیاسی، ادبی یا هر نوع دیگر را مشخص می سازد .
تصور واقعاً خلاق
فعالیتهای این دسته از تصورات عمومآ به دو نوع طبقه بندی می شوند :
جستجو کردن : در این حوزه استعداد ما می تواند به عنوان نور افکنی عمل کند که با آن می توانیم آنچه را حقیقتآ جدید است را بیابیم. بدین طریق بود مردانی مانند اسحاق نیوتن حقایق موجود ولی مجهول مانند قانون جاذبه زمین را روشن نمودند .
تغییر دادن : همانگونه که تصور ممکن است به عنوان نور مورد استفاده واقع شود به همان ترتیب نیز می تواند به عنوان حرارت بکار رود. به عنوان یک وسیله پخت و پز قدرت تصور می تواند اندیشه ها یا افکاری را که به خودی خود جدید نیستند ولی با پخت و پز میتوان آنها را به صورت جدیدی در آورد، به کار آید. بدین ترتیب می توانیم کاری ماورای اکتشاف انجام دهیم. می توانیم ایده هایی به وجود آوریم که هرگز وجود نداشته است. تجزیه وتحلیل ، جستجو ، ترکیب و تغییر به اشکال دیگر، تمامآ اجزای جستجوی خلاق وابداع است. بر خلاف اشکال دیگر تصور شکل واقعآ خلاق، به ندرت به خودی خود کار میکند. کوشش خلاق را میتوان قدرت تصوری دانست که مشتاقانه آینده نگری می کند، مسأله حل می کند، پیش بینی می کند، تهیه می کند، تکمیل می کند، بر نامه ریزی می کند، اختراع می کند، کار پیش می برد و ابتکار می کند .
باید توجه داشت که در هیچکدام از این افعالی سکون وجود ندارد بلکه همه نشانه فعالیت و پویایی اند .
تمرینات
ناراحت کننده ترین عادت فردی را که بیش از همه به شما نزدیک است را یادداشت کنید. آنگاه شش راه حل برای آنکه آن شخص عادت مزبور را به نحو مطلوبی تغییر دهد تدبیر نمایید .
شش هدف که یک مشوق قوی برای برانگیختن تفکر خلاق خودتان است را نام ببرید .
یک ایده را در نظر آورید. سپس از طریق راههای اختراع، اکتشاف، آینده نگری و بر نامه ریزی، آن ایده را پرورش دهید. در انتها پس از تجزیه و تحلبل و جستجوی خلاق به چه ایده بدیعی خواهید رسید؟ آنرا یادداشت کنید .
از یک روز صبح تا آخر شب تمام تصورات خود را به صورت تیتر وار یادداشت کنید . آنگاه به بررسی آنها بپردازید. کدامها تصوراتی غیر قابل کنترل، کدامها تصوراتی مثبت، و کدامها تصوراتی کاملآ خلاق اند؟ درصد هر یک را معین کنید .
با پیشرفت روز افزون دانش و تكنولوژی و جریان گسترده اطلاعات، امروزه جامعه ما نیازمند آموزش مهارتهایی است كه با كمك آن بتواند همگام با توسعه علم و فناوری به پیش برود. هدف باید پرورش انسانهایی باشد كه بتوانند با مغزی خلاق با مشكلات روبرو شده و به حل آنها بپردازند. به گونهای كه انسانها بتوانند به خوبی با یكدیگر ارتباط برقرار كرده و با بهره گیری از دانش جمعی و تولید افكار نو مشكلات را از میان بردارند. امروزه مردم ما نیازمند آموزش خلاقیت هستند كه با خلق افكار نو به سوی یك جامعه سعادتمند قدم بردارند. رشد فزاینده اطلاعات، سبب شده است كه هر انسانی از تجربه و علم و دانشی برخوردار باشد كه دیگری فرصت كسب آنها را نداشته باشد، لذا به جریان انداختن اطلاعات حاوی علم و دانش و تجربه در بین انسانها یكی از رموز موفقیت در دنیای امروز است. هیچ كس قادر نیست به میزان اطلاعات واقعی هر كس كه در گوشه ذهن او نهفته است پی ببرد. این اطلاعات زمانی به حركت در میآید كه انگیزهای قوی سبب رها شدن آن به بیرون ذهن میشود. در این مرحله انسانها به سرنوشت یكدیگر حساسند و در جهت رشد یكدیگر میكوشند و در نهایت سبب میشود جریانی از علم و دانش و تجربیات میان آنها جاری شود كه همین امر زمینهساز نوآوری و خلاقیت خواهد بود.
یكی از عوامل مؤثر در بروز خلاقیت در یك جامعه، زمینهسازی و بسترسازی در بین انسانها جهت ایجاد فرهنگی است كه در آن همگان در تلاش برای رشد دادن دیگری هستند و با تأثیر بر روی یكدیگر به پیشرفت جامعه كمك میكنند.
یكی از شرایط لازم برای پدیدار شدن افكار نو، وجود آرامش برای مغز است. به همین خاطر لازم است انسانها بكوشند در جامعه شرایطی پدید آید كه در بستر آن مغز بیندیشد و تكامل یابد و سبب ساز افكار نو شده و شرایط برای سازندگی در جامعه مهیا شود. با افزایش سپردهگذاریهای اخلاقی میتوان شرایط را برای شكل گیری یك محیط آرامبخش در جامعه فراهم كرد. كاهش سپردهگذاریهای اخلاقی در جامعه سبب میشود كه زمینه برای گسسته شدن روابط اجتماعی گسترش یابد و با سست شدن پیوندهای اجتماعی، شرایط لازم برای بروز خلاقیت در جامعه سخت تر میشود. زیرا فرصتی برای تفكر كردن وجود نخواهد داشت.
2- تعریف خلاقیت
از خلاقیت تعریفهای زیادی شده است. در اینجا برخی از تعاریف مهم را مورد برسی قرار میدهیم:
خلاقیت یعنی تلاش برای ایجاد یك تغییر هدفدار در توان اجتماعی یا اقتصادی سازمان
خلاقیت بكارگیری تواناییهای ذهنی برای ایجاد یك فكر یا مفهوم جدید است
خلاقیت یعنی توانایی پرورش یا به وجود آوردن یك انگاره یا اندیشه جدید (در بحث مدیریت نظیر به وجود آوردن یك محصول جدید است)
خلاقیت عبارت است از طی كردن راهی تازه یا پیمودن یك راه طی شده قبلی به طرزی نوین
2-1- تعریف خلاقیت از دیدگاه روانشناسی
خلاقیت یكی از جنبههای اصلی تفكر یا اندیشیدن است. تفكر عبارت است از فرایند بازآرایی یا تغییر اطلاعات و نمادهای كسب شده موجود در حافظه درازمدت. تفكر بر دو نوع است:
تفكر همگرا: تفكر همگرا عبارت است از فرایند بازآرایی یا دوباره سازی اطلاعات و نمادهای كسب شده موجود در حافظه درازمدت.
تفكر واگرا: تفكر واگرا عبارت است از فرایند تركیب و نوآرایی اطلاعات و نمادهای كسب شده موجود در حافظه درازمدت، خلاقیت یعنی تفكر واگرا.
براساس این تعریف خلاقیت ارتباط مستقیمی با قوه تخیل یا توانایی تصویرسازی ذهنی دارد. این توانایی عبارت است از فرایند تشكیل تصویرهایی از پدیدههای ادراك شده در ذهن و خلاقیت عبارت است از فرایند یافتن راههای جدید برای انجام دادن بهتر كارها؛ خلاقیت یعنی توانایی ارائه راه حل جدید برای حل مسائل؛ خلاقیت یعنی ارائه فكرها و طرحهای نوین برای تولیدات و خدمات جدید و استمرار آن پس از غیبت آن پدیدهها.
2-2- تعریف خلاقیت از دیدگاه سازمانی
خلاقیت یعنی ارائه فكر و طرح نوین برای بهبود و ارتقاء كمیت یا كیفیت فعالیتهای سازمان؛ مثلاً افزایش بهرهوری، افزایش تولیدات یا خدمات، كاهش هزینهها، تولیدات یا خدمات از روش بهتر، تولیدات یا خدمات جدید و غیره.
روبرت جی استرنبرگ و لینداای اوهارا در بررسیهای خود شش عامل را در خلاقیت افراد مؤثر دانستهاند:
1- دانش: داشتن دانش پایهای در زمینهای محدود و كسب تجربه و تخصص در سالیان متمادی.
2- توانایی عقلانی: توانایی ارائه ایده خلاق از طریق تعریف مجدد و برقراری ارتباطات جدید در مسائل.
3- سبك فكری: افراد خلاق عموماً در مقابل روش ارائه شده از طرف سازمان و مدیریت ارشد، سبك فكری ابداعی را بر میگزینند.
4- انگیزش: افراد خلاق عموماً برای به فعل در آوردن ایدههای خود برانگیخته میشوند.
5- شخصیت: افراد خلاق عموماً دارای ویژگیهای شخصیتی مانند مصر بودن، مقاوم بودن در مقابل فشارهای بیرونی و داخلی و نیز مقاوم بودن در مقابل وسوسه همرنگ جماعت شدن هستند.
6- محیط: افراد خلاق عموماً در داخل محیطهای حمایتی بیشتر امكان ظهور مییابند.
این محققان مشخص كردند كه عمدهترین دلیل عدم كارایی برنامههای آموزش خلاقیت تاكید صرف این برنامهها بر تفكر خلاق به عنوان یكی از شش منبع مؤثر در خلاقیت میباشد. جایی كه سایر عوامل نیز تأثیر بسزایی در موفقیت و شكست برنامههای آموزشی خلاقیت ایفا میكنند جورج اف نلر در كتاب هنر و علم خلاقیت برای خلاقیت مراحل چهارگانه: آمادگی، نهفتگی، اشراق و اثبات را ذكر كرده است.
از این دید، افراد خلاق ابتدا با مسئله یا یك فرصت آشنا شده و سپس از طریق جمع آوری اطلاعات با مسئله یا فرصت مورد نظر درگیر میشوند. در مرحله بعد افراد خلاق روی مسئله تمركز میكنند، در این مرحله فعالیت ملموسی مشاهده نمیشود و فرد سعی در نظم دادن تفكرات، اندیشهها، تجارب و زمینههای قبلی خود جهت نیل به یك ایده دارد. درگیری ذهنی عمیق فرد (خودآگاه و ناخودآگاه) فراهم كردن فرصت (جهت تفكر بر مسئله) منجر به خلق و ظهور ایدهای جدید و بدیع میشود. در نهایت فرد خلاق در صدد برمیآید صلاحیت و پتانسیل ایده خویش را به اثبات برساند.
3- نوآوری
منظور از نوآوری خلاقیت متجلی شده و به مرحله عمل رسیده است، به عبارت دیگر نوآوری یعنی اندیشه خلاق تحقق یافته؛ نوآوری همانا ارائه محصول، فرایند و خدمات جدید به بازار است؛ نوآوری بكارگیری تواناییهای ذهنی برای ایجاد یك فكر یا مفهوم جدید است.
3-1- خلاقیت و نوآوری چگونه با هم مرتبط شدهاند؟
خلاقیت به طور عام یعنی توانایی تركیب اندیشهها به شیوهای منحصر به فرد یا ایجاد ارتباطی غیرمعمول بین اندیشهها. یك سازمان كه مشوق نوآوری است سازمانی است كه دیدگاههای ناشناخته به مسائل یا راه حلهای منحصر برای حل مسائل را ارتقا میدهند. نوآوری فرایند كسب اندیشهای خلاق و تبدیل آن به محصول و خدمت و یا یك روش عملیاتی مفید است.
3-2- نوآوری شامل چه چیزهایی است؟
بعضی افراد براین باورند كه خلاقیت ذاتی است، برخی دیگر باور دارند كه با آموزش هركس میتواند خلاق شود. در دیدگاه دوم خلاقیت را میتوان فرایندی چهار مرحلهای دید مركب از ادراك، پرورش، الهام و نوآوری. ادراك یعنی نحوه دیدن چیزها. خلاق بودن یعنی چیزها را از زاویهای منحصر به فرد دیدن. به عبارتی یك كارمند ممكن است راه حلهای یك مسئله را طوری ببیند كه دیگران نمیتوانند آن طور ببینند. رفتن از ادراك به حقیقت به هر حال فوراً اتفاق نمیافتد. در عوض اندیشهها از فرایند پرورش میگذرند. بعضی اوقات كاركنان نیاز دارند كه در مورد اندیشههای خود تعمق كنند. این به معنای فعالیت نكردن نیست بلكه در این مرحله كاركنان باید دادههای انبوهی را كه ذخیره، بازیابی، مطالعه و دوباره شكل دهی كردهاند در نهایت در قالب چیزی جدید بریزند. گذشت سالیان برای طی این مرحله امری طبیعی است.
در فرایند خلاقیت الهام آن لحظهای است كه تمامی تلاشهای قبلی شما به طور موفقیت آمیز به ثمر میرسند. گرچه الهام به شعف میانجامد اما كار خلاقیت تمام نشده است. خلاقیت نیاز به تلاشی نوآور دارد. نوآوری یعنی گرفتن آن الهام و تبدیل آن به تولیدی مفید- خدمت یا روش انجام چیزی. این گفته را به ادیسون نسبت میدهند كه «خلاقیت یعنی یك درصد الهام و ۹۹ درصد عرق ریختن» به عبارتی ۹۹ درصد نوآوری را آزمودن، ارزشیابی كردن و باز آزمودن آن چیزهایی تشكیل میدهد كه توسط الهام دریافت شده است. معمولاً در این مرحله است كه یك فرد دیگران را بیشتر مطلع و درگیر آن چیزی میكند كه روی آن كار كرده است.
3-3- چگونه متغیرهای ساختاری بر نوآوری اثر میگذارند؟
براساس پژوهشهای گسترده، با توجه به متغیرهای ساختاری میتوانیم سه گزاره را بیان كنیم. اول این كه ساختارهای مكانیكی اثری مثبت بر نوآوری دارند زیرا كه تخصص كاری آنها پایینتر است، قوانین كمتری دارند و عدم تمركز در آنها بیشتر از ساختارهای مكانیستی است. همچنین انعطاف پذیری، قدرت انطباق و بارور كردن را كه پذیرش نوآوریها را آسان تر میكند بیشتر میكنند. دوم این كه دسترسی آسان به منابع فراوان عامل كلیدی نوآوری است. فراوانی منابع به مدیران این توانایی را میدهد كه بتوانند برای نوآوری هزینه كنند و شكستها را بپذیرند. در نهایت ارتباط بین واحدها با تسریع در كنش متقابل خطوط سازمانی به شكستن سدهای احتمالی در برابر نوآوری مدد میرساند. البته هیچ یك از این سه متغیر نمیتواند وجود داشته باشد مگر این كه مدیران ارشد به این سه عامل متعهد باشند.
3-4- چگونه فرهنگ سازمانی بر نوآوری اثر میگذارد؟
سازمانهای نوآور فرهنگی مشابه دارند. آنها تجربه كردن را تشویق میكنند. آنها هم به موفقیتها و هم به شكستها پاداش میدهند. آنها از اشتباهات تجربه كسب میكنند. یك فرهنگ نوآور دارای هفت ویژگی زیر است:
۱- پذیرش ابهام
۲- شكیبایی در امور غیر عملی
۳- كنترلهای بیرونی كم
۴- بردباری در مخاطره
۵- شكیبایی در برخوردها
۶- تأكید بر نتایج تا بر وسایل
۷- تأكید بر نظام باز
سازمان از نزدیك محیط را كنترل میكند و سریعاً به تغییرات آن طور كه اتفاق میافتند پاسخ میدهد.
3-5- كدام متغیرهای منابع انسانی بر نوآوری اثر میگذارند؟
در مقوله منابع انسانی در مییابیم كه سازمانهای نوآور فعالانه آموزش و توسعه دانش اعضای خود را آن طور كه روزآمد باشد تشویق میكنند. امنیت شغلی در سطح عالی برای كاركنان خود فراهم میآورند تا ترس از اخراج به خاطر اشتباه را كاهش دهند و به افراد جرأت میبخشند كه تغییرپذیر باشند. زمانی كه اندیشهای جدید تكامل مییابد پیشتازان تغییر فعالانه و با شور و شوق اندیشه را تعالی میبخشند و آن را حمایت میكنند بر مشكلات چیره میشوند و اطمینان میدهند كه نوآوری به مرحله اجرا در خواهد آمد.
4- ویژگیهای افراد اخلاق
روانشناسان سعی داشتهاند تا مشخصات افرادی كه دارای سطح بالایی از خلاقیت هستند مشخص كنند، «استیز» عوامل زیر را برای افراد خلاق بیان داشته است:
سلامت روانی و ادراكی: توانایی ایجاد تعداد زیادی ایده به طور سریع
انعطاف پذیری ادراك: توانایی دست كشیدن از یك قاعده و چارچوب ذهنی
ابتكار: توانایی در ایجاد و ارائه پیشنهادهای جدید
ترجیح دادن پیچیدگی نسبت به سادگی: توجه كردن و در نظر گرفتن چالشهای جدید مسائل پیچیده
استقلال رأی و داوری: متفاوت بودن از همكاران در ارائه نظرات و اندیشههای نو
عدهای دیگر ویژگیهای افراد خلاق را به صورت زیر دستهبندی میكنند:
خصوصیات ذهنی:
كنجكاوی
دادن ایدههای زیاد در باره یك مسئله
ارائه ایدههای غیرعادی
توجه جدی به جزئیات
دقت و حساسیت نسبت به محیط به خصوص به نكاتی كه در نظر دیگران عادی به شمار میروند
روحیه انتقادی
علاقه وافر به آزمایش كردن و تجربه
نگرش مثبت نسبت به نوآفرینی
خصوصیات عاطفی:
آرامش و آسودگی خیال
شوخ طبعی
علاقه به سادگی و بی تكلفی در نوع لباس و جنبههای گوناگون زندگی
دلگرمی و امید به آینده
توانایی برقراری ارتباط عمیق و صمیمانه با دیگران
اعتماد به نفس و احترام به خود
شهامت
خصوصیات اجتماعی:
پیش قدمی در قبول و رویارویی با مسائل
مسئولیت پذیری و توانایی سازمان دادن به فعالیتهای گوناگون
قدرت جلب حس اعتماد و اطمینان دیگران.
5- فرصتهای خلاقیت
فرصتهای خلاقیت در چهار گروه فرصت داخلی و سه گروه فرصتهای خارجی تقسیمبندی شده است:
فرصتهای داخلی
وقایع غیرمنتظره: مثل شكستها یا موفقیتهای غیرمنتظره
ناسازگاریها
نیازهای فرایندی و تغییرات در صنایع و بازارها
فرصتهای خارجی (در محیط علمی و اجتماعی سازمان)
تغییرات جمعیتی
تغییر نگرش
دانش جدید
6- نقش و اهمیت خلاقیت و نوآوری
6-1- نقش و اهمیت خلاقیت و نوآوری از جنبه فردی
خلاقیت و نوآوری عامل رشد و شكوفایی استعدادها و سوق دهنده به سوی خودشكوفایی
خلاقیت و نوآوری عامل موفقیتهای فردی، شغلی و اجتماعی.
6-2- نقش و اهمیت خلاقیت و نوآوری از جنبه سازمانی
خلاقیت و نوآوری عامل پیدایش سازمان
خلاقیت و نوآوری عامل تولیدات و خدمات
خلاقیت و نوآوری عامل افزایش كمیت، تنوع تولیدات و خدمات
خلاقیت و نوآوری عامل افزایش كیفیت تولیدات و خدمات و موفقیت در رقابت
خلاقیت و نوآوری عامل كاهش هزینهها، ضایعات و اتلاف منابع
خلاقیت و نوآوری عامل افزایش انگیزش كاری كاركنان سازمان
خلاقیت و نوآوری عامل ارتقای سطح بهداشت روانی و رضایت شغلی كاركنان سازمان
خلاقیت و نوآوری عامل ارتقای بهره وری سازمان
خلاقیت و نوآوری عامل موفقیت مجموعه مدیریت و كاركنان سازمان
خلاقیت و نوآوری عامل رشد و بالندگی سازمان
خلاقیت و نوآوری عامل تحریك و تشویق حس رقابت
خلاقیت و نوآوری عامل كاهش بوروكراسی اداری؛ كاهش پشت میزنشینی و مشوق عمل گرایی
خلاقیت و نوآوری عامل تحریك و مهیا كردن عوامل تولید
7- ویژگیهای سازمان خلاق
برخی از ویژگیهای سازمان خلاق عبارتند از:
رقابت كامل و فشرده است: در یك سازمان در صورتی خلاقیت صورت میپذیرد كه رقابت كامل در آن حاكم باشد.
فرهنگ: یكی از عوامل عمدهای كه به بالندگی مدیریت كمك میكند فرهنگ مردم است. برپایه یك فرهنگ خوب، اتلاف وقت گناه محسوب میشود. بدیهی است در چنین بستر مناسبی جهت رقابت، خلاقیت یا سازمانهای پویا بهتر شكل میگیرد.
دسترسی به مدیران: در سازمانهای خلاق بر این اعتقاد هستند كه دانش در سطح سازمان به وفور پراكنده شده است و مدیران به راحتی میتوانند افكار و نظرات دیگران را مستقیم و بدون واسطه دریافت كنند.
احترام به افراد: ویژگی دیگر سازمان خلاق احترام به افراد است و آنها باور دارند كه میتوانند همگام با نیازهای سازمان، رشد كنند.
رائه خدمات مردمی: هدف نهایی در این سازمانها توجه به نیازمندیهای اجتماع و جلب رضایت آحاد مردم است.
تخصص: در سازمان خلاق افراد دارای یك تخصص ویژه نیستند و این امكان را دارند كه برای قرار گرفتن در جایگاه مناسب گردش شغلی داشته باشند.
كارگروهی
رابطه كاركنان با سازمان: روابط دایمی و بلندمدت كاركنان با این نوع سازمانها و در نتیجه برخورداری آنها از امنیت شغلی از دیگر ویژگیهای این سازمانهاست.
استقبال مدیران از عامل تغییر: در این سازمانها تمامی مدیران، مسئله تغییر را به عنوان تنها عامل ثابت و گریزناپذیر میدانند و با خشنودی آن را پذیرفته و در برابر آن مقاومت نمیكنند. طبیعی است در چنین سازمانی ضرورت ندارد كه مدیر بخش زیادی از وقت خود را برای جلوگیری برخورد با تغییرات اختصاص دهد زیرا همه به این باور رسیدهاند كه تغییر یك ارزش مثبت است.
8- نقش مدیر در پرورش خلاقیت
نقش مدیریت در مجموعههایی كه خلاقیت و نوآوری از ضروریات و عامل اصلی است بسیار مهم و حساس است زیرا مدیریت میتواند توانایی و استعداد خلاقیت و نوآوری را در افراد ایجاد، ترویج و تشویق كند و یا رفتار و عملكرد او میتواند مانع این امر حیاتی شود. هنر مدیر خلاق عبارت است از استفاده از خلاقیت دیگران و پیدا كردن ذهنهای خلاق. مدیر خلاق باید فضایی بیافریند كه خودش بتواند خلاق باشد و افراد سازمان را هم نیز برای خلاقیت تحریك كند و این فضا، فضایی است كه از كار روزمره به دور است و به نحوی تفویض اختیار میكند تا هر كسی خود مشكل خودش را حل كند.
برای این كه افراد در سازمان به تفكر بپردازند باید محیطی ایجاد شود كه در آن به نظریات و اندیشهها امكان بروز داده شود. یكی از شیوههای بسیار مهم و پرجاذبه پرورش شخصیت انسانها و همین طور خلاقیت و نوآوری و حتی رشد اجتماعی مشورت است و بدون تردید افرادی كه اهل مشورت هستند از عقل و فكر بیشتری برخوردارند و آنان كه اهل آن نیستند از این امتیاز بهرهای ندارند. یك سازمان خلاق تا اندازه زیادی به خودكنترلی كاركنانش وابسته است. خودكنترلی خودش را در خواستن و تمایل برای ارائه ابتكار و خلاقیت به نمایش میگذارد.
مدیران میتوانند هر سه مولفه خلاقیت یعنی تخصص، مهارتهای تفكر خلاق و انگیزش را تحت تأثیر قرار دهند. اما واقعیت آن است كه تأثیرگذاری بر دو مولفه اول بسیار دشوارتر و وقت گیرتر از انگیزش است. انگیزش درونی را میتوان حتی با تغییرات جزیی در محیط سازمان به طور قابل ملاحظهای افزایش داد. این بدان معنا نیست كه مدیران باید بهبود تخصص و مهارتهای تفكر خلاق را فراموش كنند. اما زمانی كه اولویت بندی در اقدام مطرح میشود، آنها باید بدانند كه اقدامات مؤثر بر انگیزش درونی، نتایج فوری تری را موجب خواهند شد.
9- تكنیك های توسعه خلاقیت گروهی
سازمانها میتوانند از انواع تكنیكهای توسعه خلاقیت گروهی به شكل جدی و مستمر استفاده كنند. این تكنیكها از این قرارند:
9-1- طوفان فكری
یكی از تكنیكهای متداول در ایجاد خلاقیت و فعال ساختن اندیشهها به صورت گروهی تكنیك تحرك مغزی است. در این تكنیك مسئلهای به یك گروه كوچك ارائه شده و از آنان خواسته میشود فیالبداهه و به سرعت به آن واكنش نشان داده و برای آن پاسخی بیابند. پاسخها بر روی تابلویی نوشته میشوند به طوری كه همه اعضای جلسه میتوانند آنها را ببینند. این امر باعث میشود تا ذهن اعضاء به فعالیت بیشتری پرداخته و جرقهای از یك ذهن باعث روشنی ذهن دیگری شود. اولین دلیل اثربخشی تحرك مغزی افزایش قدرت خلاقیت در گروه است، افراد در حالت گروهی بیش از حالت انفرادی قدرت تصور خلاق بروز میدهند. رقابت نیز عامل دیگری است كه در جلسات تحرك مغزی موجب افزایش اثربخشی میگردد. همچنین عدم وجود انتقاد و ارزیابیهای سریع باعث میشود تا اعضای جلسه با فراغت خاطر به اظهارنظر بپردازند و محیطی مساعد برای خلاقیت ایجاد گردد. نكته دیگری كه در مؤثر بودن تحرك مغزی قابل ذكر است فیالبداهه بودن نظرات است.
9-2- تكنیك خلاقیت شش كلاه تفكر
ادوارد دوبونو پدر تفكر خلاق در كتاب «شش كلاه تفكر» یك روش خلاقانه ارائه میكند و از طریق آن میكوشد نشست افراد به دور یكدیگر را به اقدامی ثمربخش و كارا تبدیل كند. «دوبونو» سعی میكند به كسانی كه به دور هم جمع میشوند، بیاموزد كه به تفكر خود نظم دهند و آنگاه در این میان به راههای خلاقانه بیاندیشند و با یك هماهنگی مدبرانه نتایج را طبقه بندی و اولویت بندی كرده و در تصمیم گیریها از آن استفاده كنند. اگر شما میخواهید با تكنیك شش كلاه تفكر در جلسات قدم بگذارید، بهتر است این مقاله را بخوانید و آنگاه عمل كنید. تصور كنید به یك جلسه قدم گذاشتهاید و شما مسئول نظمدهی، هدایت و نتیجه گیری از آن جلسه هستید. در اینجا كلاه آبی را بر سر شما خواهند گذاشت، زیرا هنگامی كه كسی كلاه آبی را بر سر میگذارد باید به موارد زیر دقت كند:
رنگ آبی نماد آسمان آبی رنگ است كه چتر آن بر همه جا گسترده شده است و كسی كه كلاه آبی بر سر خود میگذارد باید بتواند افكار جاری در محیط جلسه را در ذهن خود به جریان درآورد و نظم و تمركز دهد.
كلاه آبی همچون یك نرم افزار است كه تلاش میكند به تفكر كردن جمع، جهت دهد و یا برنامهای مشخص آن را به سرانجام برساند و گویی همچون یك كارگردان تفكر ما را هدایت میكند.
با كلاه آبی اولویتها و محدودیتها تعیین میشود. اكنون بر روی صندلی خود بنشینید و موضوع و یا مشكل مورد بحث را بر روی تخته سیاه بنویسید. در نخستین اقدام و با هدایت شما همه اعضا باید كلاه سفید را بر سر بگذارند و در مورد موضوع بیان شده بیاندیشند.
هنگامی كه كلاه سفید را بر سر میگذارید، نباید به چیزهایی كه شامل الهامات، قضاوتهای متكی به تجارب گذشته، عواطف، احساسات و عقاید است توجه كنید و تنها باید همچون یك رایانه، فقط اطلاعات ارائه كنید. حال شما باید اطلاعات به دست آمده از حاضرین در جلسه كه به واسطه تفكر با كلاه سفید ارائه شده است را جمعبندی كنید و اعضای جلسه را وارد مرحله بعد كنید تا با گذاشتن كلاه قرمز بر سر، شروع به تفكر كنند.
هنگامی كه حاضرین میخواهند با كلاه قرمز در مورد موضوع مورد نظر تفكر كنند باید به نكات زیر توجه كنند: اجازه دهید احساسات و عواطف بر وجود شما حاكم شده و به زبان درآیند و هر كسی میتواند از الهامات و دریافتهای ناگهانی خویش سخن گوید و دیگر نیازی به استدلال نیست. اگر به احساسات اجازه بروز ندهیم بدون شك ناخواسته و بدون دقت نظر، در تصمیم گیریها وارد شده و چه بسا سبب بروز مشكلاتی برای ما شوند.
پس از این كه تمام نظرات اعضای جلسه ارائه شد، شما اقدام به جمعبندی تراوشات فكری حاضران كرده و آن گاه به مرحله بعد قدم بگذارید و اجازه دهید حاضران كلاه سیاه را بر سر بگذارند. با گذاشتن این كلاه بر سر نباید احساسات منفی بدون منطق بیان شوند بلكه فرد باید دیدگاههای منفی خود را در خصوص مشكل یا موضوع مورد بحث به صورت منطقی بیان كند. بدون شك اگر از این كلاه به خوبی استفاده شود، میتواند ما را از مخاطراتی كه در آینده از چشمان ما دور میماند آگاه كند. تفكر منفی به گفته «دوبونو» جذاب است، زیرا دستاوردهای آن را میتوان به فوریت مشاهده كرد. اثبات خطای دیگران برای ما رضایت در پی دارد و حمله كردن به یك دیدگاه در ما احساس برتری میبخشد و برعكس ستودن یك نظر سبب میشود در خود احساس كنیم با فرد برتری روبرو شدهایم. نتایج بحثهای ارائه شده توسط شما جمعبندی شده و در نهایت ثبت شود و آنگاه بار دیگر اجازه دهید حاضران كلاه زرد را بر سر خود بگذارند و شروع به تفكر كنند. زرد نماد آفتاب است و آفتاب شروعی برای سازندگی، شادابی و خوش بینی است. گویی هرجا سراغ از خورشید گرفته میشود گرمی زندگی و زایشی دیگر در میان است و تفكر مثبت باید به همراه كنجكاوی و شادمانی و سرور و تلاش برای درست شدن كارها باشد. فرد با گذاشتن كلاه زرد تلاش میكند به نكات ارزشمند و مثبت موضوع بنگرد. اصولاً افكار سازنده به سوی مثبت گرایی تمایل دارند. یكی از تمریناتی كه فرد با كلاه زرد میتواند انجام دهد بهره گیری از تجربیات ارزشمند گذشته است. كلاه زرد در ابتدا در صدد كشف فواید موجود در موضوع مورد بحث است و هر آنچه میكاود، بیان میدارد.
اكنون بار دیگر به جمعبندی نظرات به دست آمده بر اثر كلاه زرد بپردازید. اكنون حاضران باید كلاه سبز را بر سر بگذارند. كلاه سبز، كلاه خلاقیت است هنگامی كه افراد كلاه سبز را بر سر میگذارند، باید به راههای نو بیاندیشند كه میتواند در آن موضوع مورد نظر اثرگذار بوده و به تصمیمگیریهای خلاقانه منجر شود. هنگامی كه حاضران كلاه سبز را بر سر میگذارند، فرصتی مییابند كه به جست و جوی چیزهای كشف نشده هدایت كنند. حال فرصتی به حاضران دهید تا ایدههای نو ارائه كنند و آنگاه به ثبت این ایدهها پرداخته و به جمعبندی نظرات بپردازید. بدون شك برای خلاقانه اندیشیدن باید فرهنگ خلاقیت را بر فضای جلسه حاكم كنید. اكنون شما باید تلاش كنید كه با كلاه آبی كه بر سر گذاشتهاید به ارزیابی نتایج پرداخته و به یك جمعبندی مناسب برسید و در نهایت در جهت حل مشكل یا پیگیری مورد نظر تصمیم نهایی را بگیرید. بدون شك هر یك از اعضا میتوانند كلاه آبی را به امانت گرفته و با آن به تفكر بپردازند و در اتخاذ تصمیمات به شما كمك كنند. در پایان شما درمییابید هنگامی كه جلسه را این گونه مدیریت میكنید، دیگر تنها شاهد آن نخواهید بود كه یك فرد تنها با كلاه سیاه به جلسه قدم بگذارد و یا فرد دیگری تنها با كلاه قرمز تفكر كند؛ بلكه همه مجبورند با شش كلاه مذكور تفكر كنند و اندیشههای ذهن خود را ارائه كنند.
9-3- گردش تخیلی
در سال ۱۹۶۱ روانشناسی به نام گوردون نتایج پژوهشهای ده ساله خود را در مورد افراد خلاق منتشر نمود و ضمن آن اعلام داشت كه ذهن آدمی به هنگام ابراز خلاقیت و ابتكار در یك حالت خاص روانی است كه اگر بتوانیم آن حالت را ایجاد نماییم خلاقیت امكان وجود مییابد. او در گروههای ایجاد خلاقیت اعضای گروه را از طریق بكارگیری یك جریان تمثیلی و استعارهای به گردشی تخیلی ترغیب مینمود و در این حالت ایدهها و نظرات بدیعی را كشف میكرد. ذهن افراد در این گردش خیالی با دستاویز استعارهها به نكاتی نو كه هدف جلسه خلاقیت بود میرسید و روابط تازهای را بین پدیدهها پیدا میكرد. آنان پدیدههایی را كه چندان تجانسی با هم نداشتند تلفیق و تركیب میكردند و به ایدههای جدیدی دست مییافتند. در جلسات خلاقیت به كمك استعاره و تخیل كار تلفیق و تركیب در ذهن افراد انجام میگرفت و از این رو روش گوردون را شیوه تلفیق نامتجانسها نیز نامیدهاند.
تهییج ذهنی یا تكنیك گوردون روشی است بسیار مناسب جهت یافتن راه حلهای جدید برای مسئله و نیز برای اكتشافات علمی و فنی. این روش فرآیندی خاص و منحصر به فرد و در عین حال مؤثر دارد. واژه Synectics یك واژه یونانی بوده و مفهوم آن پیوند اجزای متفاوت و ظاهراً بی ارتباط به یكدیگر است. فرایند بكارگیری این رویكرد عبارت است از:
شناسایی و تجزیه و تحلیل مشكل به منظور رسیدن به ماهیت و جوهره آن
كشف راه حلهایی برای آن جوهره از طریق دیدگاه غیر مرتبط با موضوع
تلاش برای تبدیل راه حلهای به دست آمده به راه حل نهایی.
در جلساتی كه از این روش استفاده میشود فقط رهبر گروه از اصل موضوع اطلاع دارد و موضوعی كه مطرح میشود دقیقاً اصل موضوع نیست بلكه موضوعی نزدیك به آن است.
9-4- تفكر موازی
واضع این شیوه ادوارد دو بونو روش معمول تفكر را همانند حفر گودالی توصیف میكند كه با افزایش اطلاعات فرد همان گودال را عمیق تر میسازد و از دیدن جاهای دیگر برای حفر كردن بازمیماند در حالی كه تفكر موازی نگاه فرد را به نقاط جدید معطوف میسازد و اطلاعات و تجربههای جدید صرفاً به اندیشههای قبلی افزوده نمیشود، بلكه آنها را تغییر داده و الگو و ساختار جدیدی را ایجاد میكند. یكی از راههای تحقق تفكر موازی، ایجاد یك اندیشه واسطه غیرممكن است. این اندیشه موجب طیران فكر و ذهن شده و با تعدیل آن میتوان به اندیشه نو و عملی دست یافت. راه دیگر در تفكر موازی پیوند تصادفی است. فرض كنید كتاب فرهنگ لغت را میگشایید و لغاتی را میخوانید و میكوشید تا آن را با موضوع مورد نظر پیوند داده و به نتیجهای برسید. در این كار شما از روش پیوند تصادفی استفاده كردهاید.
9-5- ارتباط اجباری
یكی دیگر از شیوههای آشكار ساختن خلاقیتها و ظاهر ساختن توانایی آفرینندگی موجود در افراد، شیوه ارتباط اجباری است. در این شیوه همان طور كه از نام آن استفاده میشود باید بین دو گروه از پدیدهها، ارتباطی اجباری ایجاد كرد.
مراجع
استیفن پی. رابینز و دیوید ای. دی سنزو. مبانی مدیریت
دكتر محمد احمدپور داریانی- كارآفرینی- تعاریف- الگوها- ناشر شركت پردیس
جلیل صمدآقایی- سازمانهای كارآفرینی- ناشر مركز آموزش مدیریت دولتی
پیتر دراكر- رشته علمی به نام خلاقیت- مترجم سیدصالح واحدی- مجله تدبیر شماره ۴۳
علی نیلی آرام- خلاقیت و نوآوری در سازمان مجله تدبیر شماره ۸۵
تراز ام امابایل- خلاقیت را چگونه از بین ببریم- مترجم حسین حسینی- مجله تدبیر
دكتر سید مهدی الوانی- مدیریت عمومی- نشر نی
نویسنده : محمدی، ناهید
منبع: روزنامه همشهری
2-به این موضوع توجه داشته باشید که شما دارای یک سازمان تقریبا خلاق هستید شما کارکنانی دارید که قابلیت های نهفته ای داشته و دارای ایده های فراوان هستند ، آنها ایده های خود را به هنگام صرف ناهار ، نوشیدن قهوه و چای و یا در هنگام شستشوی دست و صورت به یکدیگر منتقل می کنند و در صورتی که به طور فعالانه در زمینه ارتقاء خلاقیت در سازمان تلاش نکنید ، تمامی این ایده ها، هنگامی که آنان به پشت میز کارشان برمی گردند ، فراموش خواهند شد .
3-ایجاد امنیت نمایید ، این نکته اهمیتی ندارد که کارکنان سازمان شما چقدر خلاقند بخاطر داشته باشید در صورتی که آنان اعتماد به مدیریت شما نداشته باشند ، ایده های خود را منتقل نخواهند کرد و دو دلیل برای این کار وجود دارد.
-بیان ایده های نو با خود مخاطراتی را به همراه دارد، چه بسا ممکن است عده ای ،بیان کنند ه ایده را تحقیر نمایند و یا آنانی که علاقمند به تغییرات نیستند به مخالفت با کسانی بپردازند که ایده های خود را بیان کرده اند ، لذا در صورتی که اعتماد وجود نداشته باشد ، کارکنان ایده های خوب خود را بیان نخواهند کرد.
-ایده های خوب اغلب دارای ارزش بسیار زیاد هستند و اگر کارکنان اعتماد به مدیریت نداشته باشند ، تمایلی ندارند تا چنین منفعتی
نصیب سازمان شود و چه بسا یک شانس بسیار خوب برای آنان باشد که ایده های با ارزش خود را برای خویش استفاده کرده و از
این طریق حتی یک شرکت برای خود ایجاد نمایند.
4-شرایطی را در سازمان پدید آورید تا ارتباطات تسهیل شده و ایده ها در سازمان به گردش درآیند و مدیریت نیز با جدیت آنان را تحویل گرفته و مورد بررسی قرار دهد و این می تواند از طریق سیستم مدیریت ایده های شغلی انجام شود.همچنین می توان در سازمان دیوار ثبت نظرات را ایجاد نمود تا هرکسی که ایده ای به ذهنش می رسد آن را با نام خود بر روی آن ثبت نماید.
5- شرایطی را ایجاد نمایید که افراد در بیان ایده ها مشارکت نمایند .یک ایده اغلب نوک یک کوه یخ ایت که اگر کارکنان با یکدیگر همکاری نمایند این ایده توسعه یافته و از یک ایده خوب به یک ایده بسیار ازشمند تبدیل خواهد شد
6- یقین حاصل نمایید که تمامی کارکنان در کلیه واحدهای سازمان می توانند در شرکت دادن ایده های خود و توسعه آنها مشارکت نمایند .اگر تصور می کنید تنها کارکنان بازاریابی قادرند در زمینه بازار یابی ایده های نو ارائه نمایند ، تنها ایده ها ی معمولی نصیبتان خواهد شد ، شاید تعجب کنید که کارکنان حسابداری ، منابع انسانی و حتی کارکنان رستوران نیز می توانند ایده های خوبی در زمینه بازاریابی ارائه نمایند .
7-اگر کارکنان شما ایده های خوبی ارائه می کنند به آنها پاداش دهید و این پاداش تنها پول نخواهد بود ، دادن مرخصی ، هدایا ، گواهی و یا تشویق از طرف مدیرعامل سازمان می تواند بسیار ارزشمند باشد.البته پاداش ها می توانند پول و یا حتی پول ناشی از بکارگیری ایده ها باشد ، بخصوص سهیم کردن کارکنان در منافع ناشی از بکارگیری ایده ها بسیار مهم خواهد بود زیرا بجای اینکه آنان در پی تخریب سازمان باشند به دنبال ارائه ایده های خوب و عملی ساختن آنها خواهند بود .
8- هیچ گاه کارکنان را بخاطر ایده های نامناسب تنبیه نکنید، حتی یک خنده ممکن است بطور جدی سبب کاهش اعتماد به نفس شخصی شود که فردا می تواند ایده ای بسیار عالی ارائه نماید . کارکنان خلاق در تمامی زمانها دارای ایده هستند گاهی اوقات بعضی از ایده های آنها نامناسب اند و بعضی اوقات بسیار هوشمندانه هستند لذا با تنبیه افراد خلاق این ایده ها از دست خواهند رفت .
9-خیلی بر روی تحقیقات و تحلیل ها تکیه نکنید، اگرچه آنها در جای خود دارای ارزش بوده و واقعا وجود آنها در قرن 21 بسیار ضروری است اما بزرگترین ایده ها معمولا از طریق الهام به دست آمده اند .
10- بخاطر داشته باشید خلاقیت یک سرمایه گذاری بلند مدت است و منافع آن در کوتاه مدت به سازمان بازنمی گردد ، اگر سازمان شما خلاق نیست ، زمان خواهد برد تا کارکنان با روش های جدید فکر کردن آشنا شده تا نحوه رفتار و روش تولید کردن آنها تغییر کند.پس زمانی که ایده ها به جریان افتد ، آنها باید به مرحله عمل برسند و این نیازمند زمان است . اما در گذر زمان نتایج و منافع این سزمایه گذاری قابل توجه خواهد بود، لذا برخیز و برای رسیدن به این هدف حرکت کن .
منبع: سایت فکر نو
